مثلاً «نامههای کمالالملک»، «مونا برزویی»، «بخارا» یا «هوش مصنوعی»
تروپیکالیزاسیون مدیترانه و بارش‌های کاتالونیا
بارش‌های شدید اخیر در اسپانیا و به‌ویژه کاتالونیا، ناشی از همزمانی یک سیستم طوفانی شبیه به توفان‌های استوایی موسوم به «مدیکین» و یک سامانه کم‌فشار سرد (DANA) بود که کارشناسان آن را به گرمایش دریای مدیترانه نسبت می‌دهند.
به گزارش فرانس ۲۴، آژانس هواشناسی اسپانیا اعلام کرده است که یکی از عوامل اصلی بارندگی‌های سیل‌آسای اوایل اکتبر ۲۰۲۶ در شرق این کشور، پدیده‌ای با ویژگی‌های مشابه چرخندهای اقیانوس اطلس بوده که وابستگی مستقیمی به افزایش دمای آب دریا دارد. این شرایط وخیم جوی با ورود یک سامانه موسوم به DANA از سمت پرتغال تشدید شد.
شدیدترین سناریوی این آب‌وهوای ناپایدار در منطقه کاتالونیا رقم خورد. به گفته روبن دل کامپو، سخنگوی آژانس هواشناسی اسپانیا (Aemet)، روستای ویلار د مار رکورد ۲۸۸ لیتر بارش بر متر مربع را در عرض ۲۴ ساعت به ثبت رساند. همچنین شهر بارسلونا در محله لس کورتس به رقم ۲۱۳ لیتر رسید که بالاترین میزان در تاریخ ۱۴۳ ساله ثبت داده‌های این شهر محسوب می‌شود و از میانگین کل فصل پاییز این شهر فراتر رفت.
از منظر فیزیک جوی، این رویداد ویژگی‌های یک توفان استوایی را بازتولید کرد. میان سواحل کاتالونیا و جزایر بالئاریک، سامانه‌های طوفانی سازمان‌یافته‌ای به نام «سیستم همرفتی مزومقیاس» شکل گرفتند که هرچند ابعادشان به بزرگی توفان‌های بزرگ حسی یا سامانه‌های کم‌فشار وسیع نیست، اما وسعت کافی برای تأثیرگذاری بر مناطق گسترده را دارند.
این ساختارهای طوفانی شباهت‌های ساختاری دیگری نیز با توفان‌های حاره‌ای نشان می‌دهند. تصاویر ماهواره‌ای حاکی از آن است که در برخی موارد، ساختارهایی با چشم مرکزی کوچک مشابه چشم توفان‌ها و میزان معینی از تقارن در آن‌ها پدیدار می‌شود که به این پدیده‌ها «مدیکین» یا همان توفان کوچک مدیترانه‌ای اطلاق می‌گردد.
اگرچه این گونه رویدادها غیرمعمول هستند، اما سابقه دارند؛ از جمله مدیکین سال ۲۰۲۳ که در لیبی و یونان جاری شدن سیل و تلفات گسترده بر جای گذاشت. ویژگی مشترک این پدیده‌ها تغذیه و تقویت آن‌ها از طریق آب‌های بسیار گرم دریای مدیترانه است.
آب‌های گرم‌تر با ایجاد اختلاف دمای شدید میان لایه‌های پایین و بالای جو، ناپایداری جوی را افزایش می‌دهند. علاوه بر این، دریای گرم‌تر رطوبت و تبخیر بیشتری تأمین می‌کند که به مثابه سوخت کارآمد برای رشد طوفان‌ها عمل می‌کند.
در اواخر سپتامبر، دمای آب دریای مدیترانه به ۲۶ درجه سانتی‌گراد رسید؛ سطحی که معمولاً در اوج تابستان در ماه اوت دیده می‌شود و نه در پاییز. به همین دلیل، دانشمندان معتقدند تغییرات اقلیمی در حال «استوایی کردن» یا تروپیکالیزاسیون مدیترانه است.
اصطلاح تروپیکالیزاسیون پیش‌تر توسط زیست‌شناسان و اقیانوس‌شناسان برای توصیف تغییر اکوسیستم‌های مدیترانه استفاده می‌شد و اکنون هواشناسان نیز ناچار به به‌کارگیری آن هستند، زیرا چنین دماهایی در ماه اکتبر نامعمول بوده و شرایط را برای پدیده‌های شدید فراهم می‌کند.
همزمان، بخش‌های غربی و داخلی شبه‌جزیره ایبریا تحت تأثیر یک سامانه DANA قرار گرفتند؛ توده‌ای از هوای سرد و منزوی که پس از عبور از پرتغال، با جذب رطوبت اقیانوس اطلس موجب توفان‌های شدید و اعلام هشدار در ۱۲ منطقه اسپانیا شد.
روبن دل کامپو تصریح کرد که این سامانه DANA به بزرگی واقعه سال ۲۰۲۴ در والنسیا نرسید و این سامانه‌ها لزوماً همیشه باران‌زا نیستند، بلکه بسته به موقعیت و فصل می‌توانند موجب موج گرما نیز بشوند، هرچند در این رویداد اکتبر نقش مهمی در بارش‌ها داشتند.
